Zo tegen kerst en tegen het eind van het jaar krijgen veel mensen de neiging tot het houden van bespiegelingen. Daar heb ik soms ook last van… zo nu en dan, net als al die anderen. We proberen dan vooruit te kijken naar wat komen gaat en ook kritisch terug te blikken op wat geweest is. Maar ach, dat is allemaal niet zo eenvoudig.
Dat komt natuurlijk omdat wij helemaal niet wéten wat komen zal. Wij weten niet wat de toekomst voor ons en voor anderen in petto heeft. We hebben wel onze verwachtingen: we hopen en vertrouwen erop dat bepaalde gebeurtenissen zullen plaatsvinden en we hopen dat andere niet plaatsvinden, vooral als het gaat om gebeurtenissen aan de mogelijkheid waarvan wij eigenlijk niet eens wìllen denken. We wensen elkaar het goede toe en vaak zelfs het allerbeste. Maar weten? Weten hoe het zal gaan? Nee… dat is er niet bij en dat is eigenlijk maar goed ook, want ik denk dat wij met zo’n “weten” niet overweg zouden kunnen. Wij zouden dat niet kunnen verdragen.
Wat geweest is, het verleden, ja… dàt is natuurlijk veel gemakkelijker. Dat hebben we immers zelf meegemaakt? Daar weten we alles van. We weten nog precies hoe dat was. Ja toch? …Nou…!? Zoiets moeten we maar niet al te hard zeggen. Daar valt best het één en ander op af te dingen. Het is vaak ongelofelijk te ervaren hoe verschillend twee mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, zo’n ervaring weergeven. Het lijkt soms wel of ze het dan over heel verschillende dingen hebben. Iedereen kiest kennelijk zelf de ervaringen uit die liever wat meer naar de achtergrond moeten verdwijnen, en iedereen belicht zo zijn eigen “feiten”. Nee… dat verleden is lang niet zo eenduidig als wij wel denken.
Het lijkt mij het beste dat wij ons maar bezig houden met het heden. Ons is niet voor niets geleerd te bidden: geef ons heden ons dagelijks brood. Wij moeten ons richten op de dingen die nù op onze weg worden geplaatst, en op de mensen die nù ons pad kruisen, met hùn problemen. Wij zijn daar alleen eigenlijk niet zo goed in. Op één of andere manier houden wij kennelijk niet zo van het “nu”. Nee… Verhalen over hoe het allemaal zo gekomen is… en waarom de zaken gaan zoals ze gaan… en waartoe dat zal leiden… die liggen ons veel beter. Daar zwelgen we in. We maken daar ook graag een verslag van of nemen het één en ander op in notulen. Of we houden een enquête, bijvoorbeeld in het parlement. Heerlijk vinden we dat… geweldig…! Wij hebben het graag over wie het gedaan heeft en of iemand zelf de schuld heeft van wat hem is overkomen. Eigen schuld… dikke bult, zeggen we dan… overtuigd. En als we dat gezegd hebben, is het gelukkig ook helemaal niet zo erg meer wat die iemand is overkomen. Die heeft het toch zeker zelf gedaan…? Of niet soms…?
Het is misschien niet onverstandig om de evangelieverhalen eens met zo’n bril op te lezen. Dan ontdekken we dat Jezus heel vaak bezig is de gedachten van de mensen om hem heen te concentreren op het “nu”, hun aandacht af te buigen van die eeuwige schuldvraag van ons en te richten op iets zinvollers, namelijk op handeling… op iets doen… en wel nù. Het te zeer bezig zijn met verleden en toekomst lenigt geen nood en heft geen leed en pijn op. De diaconale taak van ons christenen slaat op het nù.
Ik wens ons allen een goed kerstfeest en ook een plezierige jaarwisseling toe. Zulke feesten kunnen helemaal geen kwaad, integendeel… Dan kunnen we nog eens rustig bespiegelingen houden over het hoe, het wat, het waarom en waartoe. Als we maar denken aan die woorden van Jezus “Ga… doe evenzo…”. Maar wel nù, graag…!