Eigenlijk is het meer een ruime cape… Die kan iedereen om een ander heen slaan, en het zit dan meteen goed. Voor de activiteiten van mensen die dat doen, hebben wij in Nederland een prachtig woord: mantelzorg. Het woord zal wel dateren uit het begin van de jaren tachtig. Dat soort prachtige Nederlandse woorden wordt veel te weinig bedacht in onze anglo-amerikaanse taalcultuur; jammer is dat. Doet u ook aan mantelzorg? Vast wel!
Wat is dat nu precies “mantelzorg”? Wel, dat is “zorg die - niet in het kader van een hulpverlenend beroep - wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meer leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening voortvloeit uit de sociale relatie”. Dat is een hele mondvol en het is een definitie van de Nationale Raad voor de Volksgezondheid, en die zal het echt wel weten. De mantelzorger is de basis van elke thuiszorgsituatie, omdat hij of zij de sleutelfiguur is die de continuïteit van de zorg waarborgt. En dat allemaal onbetaald… In onze maatschappij is die mantelzorg één van de pijlers waarop de samenleving rust. Mensen “doen” dat gewoon; het is een soort diaconale activiteit, maar dan vaak los van de diaconieën en van de kerken in het algemeen. Dat kán tenminste, maar het hoeft helemaal niet. De kerken hebben zo hun eigen “mantels”, en die vallen natuurlijk ook onder het begrip mantelzorg.
Ik heb wel eens gelezen dat er naar schatting zo’n 1,5 miljoen mantelzorgers zijn in Nederland, die samen ongeveer 80% van alle zorg geven… 80% ! Het gaat dan om zorg van allerlei soort en van heel verschillende omvang. Die varieert van eenmaal in de zoveel tijd even langs iemand gaan om te kijken hoe het ermee staat, tot het verlenen van heel veel dagelijkse zorg. Ongelofelijk eigenlijk hoeveel mensen zich daarmee bezighouden, en je moet er niet aan denken wat er zou gebeuren als al die mensen er ineens mee zouden stoppen. Dat zou de samenleving noch geestelijk noch financieel kunnen verdragen.
Ik zei het al: in de kerk kennen we ook heel wat mantelzorg. De mooiste mantel, die eigenlijk iedereen een ander kan omslaan, is, denk ik, die van de aandacht die we als gemeenteleden aan elkaar kunnen geven. In Kerknieuws Ginneken las ik daarover een door diaken Henk Kok opgenomen tekst van Marinus van de Berg… een schitterend stukje, ik citeer het hier graag:
Aandacht is eerbiedig. Ze dringt zich niet op. Ze kan wachten. Ze laat vertrouwen groeien.
Aandacht is ontvankelijk. Ze stelt zich open. Ze leeft zich in. Ze kan ontvangen.
Aandacht is tijd. Ze neemt de tijd. Ze jaagt niet op. Ze overhaast zich niet.
Aandacht is attent. Ze ziet het kleine. Ze vergeet niet. Ze doet wat ze zegt.
Aandacht is trouw. Ze blijft komen. Ze houdt de lange duur vol. Ze komt ook in moeilijke tijden.
Aandacht is aanwezigheid. Ze kent de waarde van er zijn. Ze is eenvoudig.
Aandacht heelt onze wonden.
Aandacht versterkt onze innerlijke kracht.
Aandacht schept gemeenschap.
Gelukkig de mens die aandacht schenkt en die aandacht ontvangt.
Denkt u ook niet dat het schenken van aandacht één van de eenvoudigst realiseerbare vormen van mantelzorg is die wij kerkmensen aan elkaar en anderen kunnen verlenen? Doen dus…! De komende week ga ik vast en zeker enige mantelzorg verlenen, en wel speciaal aandacht schenken aan mijn zeer bejaarde schoonouders en aan mijn kleindochtertje. Ja… die horen gegarandeerd onder mijn mantel te vallen.