Mijn moeder heeft u denk ik niet gekend? Wel... dat is geen probleem, maar ik wil u wel iets over haar vertellen. Mijn moeder was iemand die behoorlijk dramatisch kon doen over kleine dingen die haar overkomen waren, en die zij als zeer onaangenaam ervoer. Als bijvoorbeeld haar kousen nat waren geworden door de regen, dan zou zij dat omschrijven als vreselijk. Als ze in de hondenpoep had getrapt, dan vond zij dat verschrikkelijk. En als een mouw van haar jas op één of andere manier vuil was geworden, dan was dat ontzettend of afschuwelijk. Zij kon die woorden zó gebruiken dat een toevallige toehoorder wel moest denken dat er iets heel ergs was gebeurd.
Ik sprak haar dan altijd tegen en merkte op dat die aardbeving van toen, in Mexico, vreselijk was. En die overstromingen in Bangladesh: die waren verschrikkelijk. En die altijd maar voortdurende oorlogssituatie in Israël/Palestina: dàt was ontzettend en afschuwelijk. Wat háár was overkomen, was heel snel te verhelpen en alleen maar een beetje vervelend. Meestal werd zij dan behoorlijk giftig, want zij was van mening dat ik leed aan een ernstige onderwaardering van haar persoonlijke leed. Misschien had ze ook wel een beetje gelijk, en ik zei het ook allemaal met opzet om haar te plagen. Ach, ik merk het bij mezelf. Gisteren nog, werd ik door mijn kleinzoon midden in de nacht gewekt, toen hij twee kreten slaakte, terwijl er misschien wel veel kinderen een paar honderd meter verder lagen te krijsen. Nou, daar lig ik echt niet wakker van...!
Wij, mensen, bekijken zaken die dichtbij zijn en waarbij wij direct zijn betrokken, nu eenmaal op een heel andere schaal dan de dingen die ons niet zo direct aangaan. Dat gaat vanzelf en maakt deel uit van de scheppingsordening die ook in onze zintuigen is ingebouwd. Wat ver weg is, zien we immers veel kleiner dan wat dichtbij is? En die geluiden van dichtbij klinken veel harder dan die in de verte. Wij nemen de dingen om ons heen waar op een schaal die bij ons past, wij zien in perspectief en wij denken ook in perspectief. Alles is een kwestie van schaal en van verhoudingen. We realiseren ons dat niet altijd, maar wij ontwikkelen echt een verkeerde kijk op allerlei zaken, als we die niet in de juiste verhoudingen en op de juiste schaal waarnemen. Het kan erg vervelend zijn, vooral voor onszelf, als we de dingen niet in het juiste perspectief zien. Daarom is kennis zo belangrijk, en voorlichting. We moeten natuurlijk wel hopen dat de voorlichter en de voorlichtende media voldoende kennis in huis hebben en die ook mobiliseren, anders nemen we alleen maar een onjuist inzicht waar van de één en het verstoorde perspectief van de ander. Ik moet zeggen dat de ontwikkelingen op dat gebied mij wel eens wat wrevelig maken.
Allerlei problemen zien wij vaak wel èrg algemeen. Dat gaat eigenlijk ook vanzelf. Dat zit kennelijk bij ons in de genen. Wij denken in maxima, in minima en in gemiddelden, wij denken in procentuele toename of afname. Wij denken in gemiddelde snelheden. Bij groei of afname van inkomens denken wij in procenten, terwijl je met procenten natuurlijk niets kunt kopen, omdat artikelen en goederen nu eenmaal niet in procenten worden geprijsd. En bij aantallen vluchtelingen denken wij in percentages van de bevolking van een bepaalde regio of streek. Als je net in de krant hebt gelezen dat het aantal asielzoekers sterk is afgenomen, en er staat plotseling één bij je op de stoep met heel veel problemen, dan moet je even de schaal waarop je aan het denken was, bijstellen.
Beste kerknieuwslezers, ik wens ons allemaal voor het jaar 2004 toe dat wij bij alles wat wij dit jaar doen, een juiste schaal en een goed perspectief kunnen hanteren.